Giữa kỳ bạn phát hiện phải dùng một phần mềm chưa từng đụng. Thời gian không cho phép học bài bản.
Cách học phổ biến nhất — xem hết một khoá cơ bản rồi mới bắt tay vào — là cách chậm nhất trong hoàn cảnh này. Bạn học nhiều thứ không dùng tới và quên gần hết trước khi cần.
Học theo nhiệm vụ, không theo giáo trình
Nguyên tắc: bắt đầu từ việc bạn phải làm, học ngược về phía kiến thức cần cho việc đó.
Trình tự cụ thể:
Ngày 1 — dựng được và chạy được một thứ tối giản. Cài đặt, mở lên, làm ví dụ đơn giản nhất chạy được từ đầu tới cuối. Chưa cần hiểu gì, chỉ cần thấy nó chạy.
Mục tiêu của ngày này là loại bỏ rủi ro cài đặt, vốn là thứ hay ngốn thời gian nhất và không liên quan gì tới chuyên môn.
Ngày 2-3 — làm một phiên bản tí hon của chính bài toán của bạn. Đây là bước quan trọng nhất.
Không làm bài mẫu trong hướng dẫn. Làm bài của bạn, nhưng thu nhỏ hết mức: dữ liệu mười dòng thay vì mười nghìn, một chi tiết thay vì cả cụm, một chức năng thay vì cả hệ thống.
Bước này trả lời câu hỏi đáng giá nhất: công cụ này có làm được việc của tôi không. Biết vào ngày thứ ba thì còn đổi được.
Ngày 4-7 — mở rộng dần và học đúng thứ vướng. Mỗi lần kẹt, tra đúng chỗ đó rồi làm tiếp. Bạn sẽ thấy mình học nhanh hơn hẳn, vì mỗi thứ học được đều gắn với một vấn đề thật vừa gặp.
Tuần 2 — làm thật và dọn dẹp. Chạy trên dữ liệu thật, xử lý các trường hợp biên, và quay lại đọc phần cơ bản mà bạn đã bỏ qua — lúc này đọc rất nhanh vì đã có chỗ để móc kiến thức vào.
Tìm tài liệu ở đâu, theo thứ tự
- Tài liệu chính thức của công cụ. Nhiều người bỏ qua vì nghĩ khô khan, nhưng phần hướng dẫn bắt đầu của tài liệu chính thức thường là thứ chính xác và cập nhật nhất.
- Người quanh bạn. Anh chị khoá trên, bạn cùng lớp, thầy cô. Ba mươi phút hỏi một người đã dùng bằng ba ngày mò.
- Ví dụ có sẵn kèm phần mềm. Nhiều công cụ kỹ thuật có bộ ví dụ mẫu — tìm cái gần bài toán của bạn nhất rồi sửa dần thành của mình.
- Diễn đàn và cộng đồng của công cụ. Tìm bằng chính thông báo lỗi bạn gặp, gần như luôn có người hỏi trước.
- Video hướng dẫn. Tốt cho phần thao tác giao diện, kém cho phần tra cứu.
Quy tắc ba mươi phút
Kẹt một chỗ quá ba mươi phút thì dừng tra cứu và đi hỏi người.
Sinh viên hay ngại hỏi và ngồi mò nửa ngày cho một thứ mà người đã dùng trả lời trong hai phút. Với một kỳ đồ án chỉ có mười lăm tuần, vài lần như vậy là mất cả tuần.
Khi hỏi, nêu đủ ba thứ để người kia trả lời được ngay: bạn muốn làm gì, đã thử gì, và thông báo lỗi là gì.
Ghi lại trong lúc học
Mỗi khi giải quyết được một vướng mắc, ghi hai dòng vào một tệp riêng: vấn đề là gì, cách xử lý là gì.
Bạn sẽ gặp lại chính vấn đề đó sau ba tuần và đã quên cách xử lý. Tệp này cũng thành nguyên liệu cho phần mô tả công cụ trong chương phương pháp.
Khi nào nên dừng lại và đổi hướng
Có lúc câu trả lời đúng là bỏ công cụ đó. Dấu hiệu:
- Hết tuần đầu vẫn chưa chạy nổi phiên bản tí hon của bài toán mình.
- Không tìm được ai quanh mình từng dùng, và tài liệu thì thưa.
- Công cụ không hỗ trợ đúng thứ bạn cần, và bạn đang phải đi đường vòng rất dài.
Gặp hai trong ba dấu hiệu thì nói với thầy hướng dẫn ngay trong tuần đó. Đổi công cụ ở tuần hai là chuyện nhỏ; đổi ở tuần tám thì không còn là chuyện nhỏ nữa.
Câu hỏi thường gặp
Học công cụ mới khi đang làm đồ án nên bắt đầu từ đâu?
Học theo nhiệm vụ chứ không theo giáo trình: ngày một cài và chạy được một ví dụ tối giản, ngày hai ba làm một phiên bản tí hon của chính bài toán của mình.
Vì sao phải làm phiên bản tí hon của bài toán mình?
Vì nó trả lời câu hỏi đáng giá nhất — công cụ này có làm được việc của tôi không. Biết vào ngày thứ ba thì còn đổi được, chứ không phải làm bài mẫu trong hướng dẫn.
Tìm tài liệu học ở đâu trước?
Tài liệu chính thức của công cụ, rồi người quanh bạn vì ba mươi phút hỏi người đã dùng bằng ba ngày mò, rồi bộ ví dụ có sẵn kèm phần mềm, diễn đàn cộng đồng, và video cho phần thao tác giao diện.
Quy tắc ba mươi phút là gì?
Kẹt một chỗ quá ba mươi phút thì dừng tra cứu và đi hỏi người. Khi hỏi nêu đủ ba thứ: muốn làm gì, đã thử gì, và thông báo lỗi là gì.
Khi nào nên bỏ công cụ và đổi hướng?
Khi hết tuần đầu vẫn chưa chạy nổi phiên bản tí hon, không tìm được ai quanh mình từng dùng và tài liệu thưa, hoặc công cụ không hỗ trợ đúng thứ cần. Gặp hai trong ba thì nói với thầy ngay tuần đó.
