Học kỳ cuối: cân đồ án với thực tập và đi xin việc

Học kỳ cuối thường có ba việc cùng đòi thời gian: làm đồ án, đi thực tập, và tìm việc. Cả ba đều thật sự quan trọng, nên không có lời khuyên kiểu bỏ bớt một cái.

Nhưng cách chia sai phổ biến nhất là dàn đều cho cả ba suốt kỳ. Ba việc này có nhịp khác nhau, và nên chia theo giai đoạn chứ không chia theo tỷ lệ.

Nhịp của từng việc

Đồ án cần chạy đều từ đầu, nặng nhất ở giữa kỳ, và có một đợt nước rút ở cuối cho phần viết, nộp và bảo vệ.

Thực tập thường có lịch cố định do trường hoặc doanh nghiệp đặt, ít linh hoạt. Nó chiếm một khối liền, và bạn phải làm kế hoạch đồ án xoay quanh nó.

Tìm việc là việc duy nhất bạn chủ động chọn thời điểm. Và nó có đặc điểm riêng: độ trễ dài — từ lúc nộp hồ sơ tới lúc có kết quả thường vài tuần tới vài tháng.

Chia theo giai đoạn

Đầu kỳ — ưu tiên đồ án. Chốt đề tài, giải quyết đầu vào, làm bản thô phần khó nhất. Đây là giai đoạn quyết định đồ án có chạy được không, và nó không hoãn được.

Việc tìm việc ở giai đoạn này chỉ nên làm phần chuẩn bị: viết hồ sơ, dựng hồ sơ năng lực từ các đồ án cũ, cập nhật trang cá nhân. Chưa cần nộp.

Giữa kỳ — đồ án vào phần lõi, bắt đầu nộp hồ sơ. Vì độ trễ tuyển dụng dài, nộp ở giai đoạn này thì kết quả về vào khoảng bạn tốt nghiệp — vừa đẹp. Nộp quá muộn thì ra trường xong mới bắt đầu chờ.

Cuối kỳ — ưu tiên tuyệt đối cho đồ án. Ba bốn tuần cuối là viết, sửa, kiểm trùng lặp, in, bảo vệ. Giai đoạn này không nên xếp phỏng vấn dày hay bắt đầu một công việc mới.

Nếu có lời mời làm việc muốn bạn đi làm ngay, thương lượng ngày bắt đầu sau ngày bảo vệ. Đây là chuyện rất bình thường và hầu hết nơi tuyển đều chấp nhận — họ hiểu lịch của sinh viên.

Gộp việc khi gộp được

Đây là cách hiệu quả nhất, và nhiều người bỏ qua:

• Làm đồ án ngay tại nơi thực tập. Gộp được hai trong ba, và đề tài có dữ liệu thật.
• Dùng đồ án làm hồ sơ xin việc. Nhà tuyển dụng hỏi về dự án, mà bạn đang làm một dự án thật.
• Nơi thực tập thành nơi làm việc. Nhiều công ty tuyển từ nguồn thực tập sinh, và bạn đã biết việc nên vào nhanh.

Người gộp được cả ba thành một chuỗi đi nhẹ hơn hẳn người chạy ba việc song song.

Khi thực tập và đồ án không cùng chỗ

Tình huống khó hơn. Vài cách xử lý:

• Nói với thầy hướng dẫn về lịch thực tập ngay từ đầu, để kế hoạch đồ án tính tới khoảng thời gian bạn bận.
• Dồn phần nặng của đồ án vào trước hoặc sau kỳ thực tập, để trong kỳ thực tập chỉ làm phần nhẹ như đọc tài liệu, viết chương tổng quan.
• Giữ liên lạc với thầy trong kỳ thực tập, dù chỉ là một tin nhắn báo tiến độ mỗi hai tuần. Im lặng hai tháng rồi quay lại là mất nhịp.

Ba lỗi hay gặp

• Bỏ hẳn việc tìm việc cho tới sau khi bảo vệ. Rất nhiều người làm vậy và rồi thất nghiệp ba bốn tháng chỉ vì độ trễ tuyển dụng, chứ không phải vì thiếu năng lực.
• Nhận việc toàn thời gian giữa kỳ. Nghe hợp lý vì có thu nhập sớm, nhưng đồ án làm vào buổi tối sau ngày làm việc thì chất lượng rất khác, và một số trường có yêu cầu về thời gian có mặt.
• Bỏ bê chuẩn đầu ra. Đồ án xong, việc có rồi, mà thiếu chứng chỉ ngoại ngữ nên chưa được xét tốt nghiệp — tình huống này xảy ra nhiều hơn người ta tưởng. Giải quyết nó từ năm ba.

Một câu để tự kiểm mỗi tuần

Cuối mỗi tuần, hỏi: tuần này mình đã làm gì cho cái quan trọng nhất của giai đoạn này chưa?

Giai đoạn đầu và cuối kỳ, câu trả lời phải là đồ án. Giữa kỳ thì có thể chia. Nếu ba tuần liền câu trả lời là chưa, thì dù bạn bận tới đâu, bạn đang đi chệch.

Câu hỏi thường gặp