Học kỳ đồ án tốt nghiệp thường mười lăm tới hai mươi tuần. Nghe dài, nhưng người bắt đầu từ con số không mất ba tới bốn tuần đầu chỉ để loay hoay chọn đề tài, tìm thầy, và đọc những thứ lẽ ra đã đọc.
Bốn tuần đó là một phần tư thời gian, và nó là phần bị mất oan.
Việc nên làm từ năm ba
1. Chọn một hướng, không phải một đề tài.
Chưa cần biết cụ thể làm gì. Chỉ cần biết mình muốn đi về mảng nào trong ngành — điều khiển, kết cấu, dữ liệu, mạng, tài chính, chuỗi cung ứng. Có hướng thì mọi việc sau đó tự dồn về đó.
Cách tìm hướng: để ý môn nào bạn học thấy dễ vào và muốn tìm hiểu thêm. Đó là tín hiệu đáng tin hơn là ngành nào đang được nhắc nhiều.
2. Chọn đồ án môn học theo hướng đó.
Nếu đề bài cho chọn, chọn cái gần hướng mình. Hai ba đồ án môn học cùng mảng là một cái nền thật: bạn đã quen công cụ, đã đọc tài liệu nền, đã biết chỗ nào khó.
3. Làm quen với thầy cô trong mảng đó.
Không cần làm gì to tát. Học môn của thầy cho tử tế, hỏi bài, ở lại hỏi thêm sau giờ. Khi tới lúc xin hướng dẫn, thầy đã biết bạn là ai và biết bạn học thế nào — khác hẳn một sinh viên lạ gõ cửa vào tuần đầu học kỳ cuối.
4. Tham gia nghiên cứu hoặc một nhóm nếu có cơ hội.
Đây là đường nhanh nhất. Người đã làm trong nhóm của thầy thì tới học kỳ cuối chỉ việc lấy một nhánh trong việc đang làm ra làm đồ án. Không mất tuần nào cho khởi động.
5. Để ý khi thực tập.
Kỳ thực tập là nơi bạn gặp bài toán thật. Ghi lại những việc bạn thấy người ta làm thủ công, chậm, hay sai. Và nếu định lấy dữ liệu của họ thì hỏi xin bằng văn bản ngay khi còn ở đó, đừng đợi về rồi mới nhắn xin.
Ba tháng trước khi bắt đầu
Khi đã biết học kỳ tới là học kỳ đồ án, làm bốn việc này:
- Đọc danh sách đề tài của bộ môn nếu đã công bố, hoặc hỏi xem bao giờ có.
- Gặp thầy bạn muốn xin hướng dẫn, nói nguyện vọng. Thầy nhận số lượng có hạn, và người hỏi sớm được ưu tiên — đây là thực tế ở hầu hết bộ môn.
- Chốt sơ bộ hướng đề tài và bắt đầu đọc tài liệu nền.
- Giải quyết phần đầu vào. Cần dữ liệu doanh nghiệp thì liên hệ ngay; cần thiết bị thì hỏi bộ môn lịch dùng. Đây là thứ có độ trễ dài nhất.
Dọn sạch những thứ vướng chân
Một việc ít ai nghĩ tới nhưng ảnh hưởng rất lớn: vào học kỳ đồ án với càng ít việc khác càng tốt.
- Trả hết nợ môn trước đó. Vừa làm đồ án vừa học lại ba môn là công thức của một đồ án làm vội.
- Xong chuẩn đầu ra ngoại ngữ và tin học từ sớm. Đây là thứ có thể hoãn tốt nghiệp dù đồ án đã xong, và nó không liên quan gì tới chuyên môn nên càng nên giải quyết sớm cho rảnh nợ.
- Nếu định vừa làm vừa đi làm thêm, tính trước số giờ thật. Đồ án tốt nghiệp là một công việc toàn thời gian ở giai đoạn giữa kỳ.
Bảng so sánh hai kiểu vào học kỳ
| Tuần | Không chuẩn bị | Có chuẩn bị từ năm ba |
|---|---|---|
| 1-2 | Tìm thầy, đọc danh sách đề tài | Gặp thầy chốt đề tài, bắt đầu đọc sâu |
| 3-4 | Chốt đề tài, bắt đầu tìm tài liệu | Làm bản thô phần khó nhất |
| 5-6 | Đọc tài liệu, mới dựng môi trường | Đã vào phần lõi, biết rủi ro nằm ở đâu |
Tới tuần thứ sáu, một bên vừa xong phần chuẩn bị, một bên đã biết đề tài của mình có làm được không. Khoảng cách đó không san lấp được ở phần sau.
Nếu bạn đang ở tuần đầu học kỳ cuối và chưa chuẩn bị gì
Không sao, nhưng phải đi nhanh và đi đúng thứ tự:
- Ngày 1-3: đọc danh sách đề tài bộ môn, chọn ba cái gần với môn bạn học tốt nhất.
- Ngày 4-7: gặp thầy, mang theo ba đề tài đã chọn kèm câu hỏi về đầu vào.
- Tuần 2: chốt đề tài, xử lý ngay phần đầu vào.
- Tuần 3-4: làm bản thô phần khó nhất, đừng đọc tài liệu thêm nữa.
Điểm mấu chốt: ưu tiên đề tài có đầu vào sẵn. Khi đã mất lợi thế thời gian thì không còn chỗ cho một đề tài phải chờ dữ liệu.
Câu hỏi thường gặp
Nên chuẩn bị cho đồ án tốt nghiệp từ khi nào?
Từ năm ba. Người bắt đầu từ con số không mất ba tới bốn tuần đầu học kỳ chỉ để chọn đề tài và tìm thầy — một phần tư thời gian bị mất oan.
Từ năm ba thì nên làm những gì?
Chọn một hướng chứ chưa cần đề tài, chọn đồ án môn học theo hướng đó, làm quen với thầy cô trong mảng, tham gia nhóm nghiên cứu nếu có cơ hội, và để ý bài toán thật khi đi thực tập.
Ba tháng trước học kỳ đồ án cần làm gì?
Đọc danh sách đề tài bộ môn, gặp thầy muốn xin hướng dẫn để nói nguyện vọng vì thầy nhận có hạn và người hỏi sớm được ưu tiên, chốt sơ bộ hướng, và giải quyết phần đầu vào vì nó có độ trễ dài nhất.
Có nên vừa làm đồ án vừa học trả nợ môn không?
Nên tránh. Trả hết nợ môn và xong chuẩn đầu ra ngoại ngữ tin học trước, vì vừa làm đồ án vừa học lại ba môn là công thức của một đồ án làm vội.
Đã vào tuần đầu học kỳ cuối mà chưa chuẩn bị gì thì sao?
Đi nhanh theo thứ tự: ba ngày đầu chọn ba đề tài gần môn mình học tốt, tuần đầu gặp thầy, tuần hai chốt đề tài và xử lý đầu vào, tuần ba bốn làm bản thô phần khó nhất. Ưu tiên đề tài có đầu vào sẵn.
