Bài toán thật của đồ án môn học không phải độ khó kỹ thuật, mà là nó chen vào giữa một học kỳ đã kín lịch. Bạn không được nghỉ học để làm nó.
Và điều tệ nhất là hạn nộp đồ án thường rơi vào cuối kỳ, đúng lúc các môn khác cũng dồn bài tập lớn và ôn thi.
Nhìn cả học kỳ trước, đừng nhìn từng tuần
Việc đầu tiên, làm ngay tuần đầu tiên của kỳ: mở đề cương tất cả các môn, ghi vào một chỗ:
- Hạn nộp mọi bài tập lớn và đồ án.
- Lịch kiểm tra giữa kỳ.
- Tuần thi cuối kỳ.
Nhìn vào đó bạn sẽ thấy ngay hai ba tuần chết — những tuần dồn ba bốn hạn cùng lúc. Đó là các tuần bạn không thể làm thêm gì.
Biết trước các tuần chết thì kế hoạch đồ án phải né chúng: đẩy phần nặng lên trước, và chừa các tuần đó cho việc nhẹ hoặc không gì cả.
Chia đồ án thành khối hai giờ
Đồ án môn học hỏng vì một lý do rất cụ thể: nó cần khối thời gian liền, mà lịch học thì cắt ngày thành mảnh vụn.
Nên chia công việc theo cách khớp với thực tế đó:
- Việc cần tập trung liền — tính toán, viết mã phần lõi, dựng bản vẽ — xếp vào các buổi trống dài. Thường mỗi tuần chỉ có một hai buổi như vậy, hãy giữ chúng.
- Việc vụn — tìm tài liệu, đọc, chuẩn bị số liệu, viết phần mô tả, kiểm lỗi định dạng — làm được trong các khoảng nhỏ giữa hai tiết học.
Sai lầm phổ biến là để dành cả đồ án cho những buổi trống dài. Buổi trống dài thì ít, và mỗi lần ngồi vào lại mất nửa tiếng nhớ lại mình đang làm tới đâu.
Ghi lại chỗ đang dừng
Mẹo nhỏ, tác dụng lớn với người làm ngắt quãng: trước khi đóng máy, viết hai dòng về việc tiếp theo phải làm.
Lần sau ngồi xuống bạn vào việc trong hai phút thay vì hai mươi phút. Một kỳ làm ngắt quãng ba bốn chục lần thì con số đó cộng lại rất lớn.
Khi có hai ba đồ án cùng kỳ
Tình huống thường gặp ở năm ba, năm tư. Xử lý theo ba bước:
- Xếp thứ tự theo hạn nộp, không theo độ thích. Nghe hiển nhiên nhưng người ta hay làm ngược — làm môn mình thích trước rồi môn kia gấp quá.
- Tìm phần dùng chung. Hai đồ án cùng khối ngành có thể chia sẻ phần tìm hiểu tổng quan, một bộ số liệu, một môi trường đã dựng. ⚠️ Dùng chung nền thì được, nhưng không được nộp cùng một nội dung cho hai môn — đó là vi phạm, và với hệ thống kiểm trùng lặp thì bị bắt dễ.
- Nếu chắc chắn không kịp, báo thầy sớm. Có môn cho gia hạn, có môn cho nộp phần cốt lõi trước. Cả hai chỉ có nếu bạn hỏi trước hạn, không phải sau.
Đừng đánh đổi điểm thi lấy điểm đồ án
Cuối kỳ nhiều bạn dồn hết cho đồ án rồi thi các môn khác rất tệ. Xét về tổng điểm, đây gần như luôn là lựa chọn sai: một đồ án thường tính một vài tín chỉ, trong khi các môn bạn bỏ bê có thể nhiều tín chỉ hơn cộng lại.
Và trượt môn thì phải học lại, tốn cả tiền lẫn một học kỳ.
Cách tránh: đặt cho mình một mức đủ cho đồ án và dừng ở đó khi tới tuần ôn thi. Đồ án làm tới mức tốt rồi thì thêm giờ cũng không lên điểm bao nhiêu, trong khi cùng số giờ đó dành cho môn đang yếu thì lên thấy rõ.
Ba việc làm ngay tuần đầu của kỳ
- Gom mọi hạn nộp và lịch thi vào một chỗ, đánh dấu các tuần chết.
- Chia đồ án thành các đầu việc nhỏ, phân loại việc cần tập trung liền và việc vụn.
- Đặt hạn riêng cho mình, sớm hơn hạn thật một tuần.
Một tiếng bỏ ra ở tuần đầu đổi lại cả kỳ không bị dí.
Câu hỏi thường gặp
Việc đầu tiên cần làm khi vào học kỳ có đồ án là gì?
Gom mọi hạn nộp bài tập lớn, lịch kiểm tra giữa kỳ và tuần thi vào một chỗ để thấy các tuần chết — những tuần dồn ba bốn hạn cùng lúc — rồi cho kế hoạch đồ án né chúng.
Làm đồ án khi lịch học bị cắt vụn thì sao?
Chia công việc làm hai loại: việc cần tập trung liền xếp vào các buổi trống dài, việc vụn như tìm tài liệu, đọc, chuẩn bị số liệu, kiểm định dạng thì làm trong các khoảng nhỏ giữa hai tiết.
Có mẹo nào giúp làm ngắt quãng đỡ mất thời gian không?
Trước khi đóng máy, viết hai dòng về việc tiếp theo phải làm. Lần sau ngồi xuống bạn vào việc trong hai phút thay vì hai mươi phút.
Hai đồ án cùng kỳ thì có được dùng chung nội dung không?
Dùng chung phần nền như tổng quan, bộ số liệu hay môi trường đã dựng thì được, nhưng không được nộp cùng một nội dung cho hai môn — đó là vi phạm và hệ thống kiểm trùng lặp bắt dễ.
Có nên dồn hết thời gian cuối kỳ cho đồ án không?
Không. Đồ án thường chỉ vài tín chỉ trong khi các môn bị bỏ bê cộng lại nhiều hơn, mà trượt thì phải học lại. Nên đặt một mức đủ cho đồ án và dừng ở đó khi tới tuần ôn thi.
