Bạn làm một đồ án môn học ở năm ba, rồi làm đồ án tốt nghiệp cùng hướng ở năm tư. Dùng lại phần đã viết có được không?
Câu trả lời không đơn giản như bài của mình thì mình dùng.
Tự đạo văn là gì
Là việc nộp lại một nội dung đã được dùng để lấy điểm hoặc đã công bố, như thể nó là nội dung mới.
Vấn đề không nằm ở bản quyền — bạn là tác giả. Vấn đề nằm ở chỗ mỗi học phần là một lần đánh giá công sức mới. Nộp cùng một bài cho hai môn nghĩa là lấy điểm hai lần cho cùng một lượng công sức, và điều đó không công bằng với những người làm hai lần thật.
⚠️ Hệ thống kiểm trùng lặp của nhiều trường có kho đồ án của chính trường, nên bài cũ của bạn nằm trong đó. Trùng với chính mình vẫn hiện lên báo cáo, và người chấm sẽ hỏi.
Ba mức, ba cách xử lý
Mức 1 — dùng lại nguyên vẹn để nộp cho học phần khác. Không được.
Nộp lại một đồ án môn học cũ cho một môn khác, hoặc nộp bài của kỳ trước khi học lại mà không bổ sung gì.
Mức 2 — kế thừa phần nền cho một công việc mới. Được, nếu khai báo.
Đây là trường hợp phổ biến và hoàn toàn chính đáng: đồ án tốt nghiệp nối tiếp đồ án môn học cùng hướng. Bạn đã có phần tổng quan, đã dựng môi trường, đã có dữ liệu.
Cách làm đúng:
- Nói rõ trong quyển rằng đề tài kế thừa từ đồ án môn học nào của chính bạn, ở học phần nào, năm nào.
- Nói rõ phần nào là kế thừa, phần nào là mới.
- Dẫn đồ án cũ như một tài liệu tham khảo trong danh mục.
- Nói với thầy hướng dẫn từ đầu.
Khai báo như vậy không làm bạn mất điểm. Ngược lại, nó cho thấy bạn theo đuổi một hướng có chiều sâu qua nhiều năm — điều hội đồng đánh giá cao.
Mức 3 — dùng lại kiến thức và kỹ năng. Đương nhiên được.
Bạn đã biết cách dùng một phần mềm, đã hiểu một phương pháp, đã quen một quy trình. Đó là năng lực của bạn, không phải nội dung nộp lại.
Ranh giới cụ thể
| Việc | Được không |
|---|---|
| Nộp lại nguyên bài cũ cho môn khác | Không |
| Chép nguyên chương tổng quan cũ mà không nói | Không |
| Viết lại phần tổng quan trên nền đã đọc, có cập nhật | Được |
| Dùng lại bộ dữ liệu mình đã thu, có khai báo | Được |
| Dùng lại mã nguồn mình viết, có nói rõ | Được |
| Mở rộng đề tài cũ thành đề tài mới, có khai báo | Được |
| Nộp cùng nội dung cho hai cuộc thi hoặc hai hội nghị | Không |
Với đồ án nhóm
Một điểm hay bị bỏ qua: nếu đồ án môn học cũ là làm nhóm, thì phần đó không hoàn toàn là của riêng bạn.
Dùng lại phần bạn cùng nhóm viết mà không nói là lấy việc của họ. Cách đúng: chỉ kế thừa phần bạn làm, hoặc xin phép và ghi nhận đóng góp của họ.
Với bài đã công bố
Nếu bạn đã viết một bài báo hoặc báo cáo hội nghị từ đề tài này, thì:
- Dẫn bài đó trong quyển như một tài liệu tham khảo bình thường.
- Nói rõ phần nào của quyển đã được công bố.
- Đây là điểm cộng chứ không phải vấn đề — miễn là bạn nói ra.
Ở chiều ngược lại, nếu định viết bài báo từ đồ án sau khi bảo vệ, xem bài riêng về việc này trong mục đồ án tốt nghiệp.
Nguyên tắc chung
Mọi trường hợp đều quy về một câu: nói ra thì gần như luôn ổn, giấu thì gần như luôn thành vấn đề.
Một đoạn ngắn trong phần mở đầu — nói rõ đề tài kế thừa từ đâu và phần mới là gì — giải quyết toàn bộ chuyện này, và mất năm phút để viết.
Không chắc trường hợp của mình thuộc mức nào thì hỏi thầy hướng dẫn. Hỏi trước thì đó là câu hỏi bình thường; bị phát hiện sau thì đó là chuyện khác.
Câu hỏi thường gặp
Tự đạo văn là gì?
Là nộp lại nội dung đã được dùng để lấy điểm hoặc đã công bố như thể nó là nội dung mới. Vấn đề không nằm ở bản quyền mà ở chỗ mỗi học phần là một lần đánh giá công sức mới.
Đồ án tốt nghiệp kế thừa từ đồ án môn học có được không?
Được, nếu khai báo: nói rõ trong quyển kế thừa từ đồ án nào của chính bạn, phần nào là kế thừa phần nào là mới, dẫn đồ án cũ trong danh mục, và nói với thầy từ đầu.
Khai báo kế thừa có làm mất điểm không?
Không, ngược lại nó cho thấy bạn theo đuổi một hướng có chiều sâu qua nhiều năm — điều hội đồng đánh giá cao.
Đồ án môn học cũ là làm nhóm thì sao?
Phần đó không hoàn toàn của riêng bạn. Chỉ kế thừa phần bạn làm, hoặc xin phép và ghi nhận đóng góp của bạn cùng nhóm.
Nguyên tắc chung cho mọi trường hợp là gì?
Nói ra thì gần như luôn ổn, giấu thì gần như luôn thành vấn đề. Một đoạn ngắn trong phần mở đầu nói rõ kế thừa từ đâu và phần mới là gì giải quyết toàn bộ chuyện này.
