Vấn đáp đồ án môn học: năm phút quyết định một phần điểm

Nhiều môn không chỉ chấm quyển mà còn gọi lên hỏi vài phút. Nhiều sinh viên coi đây là thủ tục, cho tới lúc bị hỏi một câu rất đơn giản về chính bài của mình mà không trả lời được.

Vấn đáp phân biệt người làm thật với người chép, và nó phân biệt rất nhanh. Giảng viên chỉ cần hai ba câu.

Ba dạng câu hỏi

Dạng 1: kiểm bạn có hiểu bài mình không.

Chỗ này em tính thế nào ra con số này? Vì sao em chọn thông số đó? Đoạn này trong chương trình làm gì?

Đây là dạng chiếm phần lớn. Nó không khó nếu bạn tự làm, và không cách nào qua nếu bạn không tự làm.

Dạng 2: kiểm bạn có hiểu vì sao làm thế không.

Còn cách nào khác không? Vì sao không dùng cách kia? Nếu điều kiện đổi thành X thì sao?

Dạng này phân biệt điểm khá với điểm giỏi. Làm đúng thì được khá; hiểu vì sao làm thế mới được giỏi.

Dạng 3: kiểm giới hạn.

Bài của em còn thiếu gì? Kết quả này áp dụng được trong trường hợp nào?

Nhiều sinh viên sợ dạng này và cố nói bài mình hoàn hảo. Sai chiến thuật — người biết rõ giới hạn của mình được đánh giá cao hơn người khẳng định mọi thứ đều ổn.

Chuẩn bị trong một buổi

Trước hôm vấn đáp, làm bốn việc:

• Đọc lại toàn bộ bài mình. Nghe buồn cười nhưng rất nhiều người không làm, nhất là khi bài viết rải rác trong nhiều tuần. Có đoạn bạn viết từ tháng trước và đã quên.
• Dừng ở mọi con số và tự hỏi nó từ đâu ra. Chỗ nào ngập ngừng là chỗ sẽ bị hỏi.
• Chuẩn bị ba câu chắc chắn được hỏi: vì sao chọn phương án này, con số quan trọng nhất tính thế nào, và bài còn hạn chế gì.
• Nhờ bạn hỏi thử. Trả lời thành tiếng khác hẳn nghĩ trong đầu.

Khi không biết câu trả lời

Sẽ có câu bạn không biết. Đây là chuyện bình thường và có cách xử lý tốt hơn hẳn cách xử lý tệ.

Cách tệ: im lặng, hoặc bịa, hoặc lảng sang chuyện khác. Giảng viên nhận ra ngay khi bạn bịa, và lúc đó họ bắt đầu nghi cả những phần bạn trả lời đúng.

Cách tốt: nói thẳng phần mình biết, thừa nhận phần chưa rõ, và nêu hướng mình sẽ tìm.

Ví dụ: Chỗ này em làm theo công thức trong giáo trình, phần điều kiện áp dụng thì em chưa kiểm kỹ. Em nghĩ phải xem lại giả thiết về tải trọng ạ.

Câu trả lời đó trung thực, cho thấy bạn biết mình chưa biết gì, và thường được chấp nhận hơn nhiều so với một câu bịa trôi chảy.

Năm lỗi làm mất điểm

• Không mở được bài của mình. Máy không có tệp, chương trình không chạy vì thiếu thư viện, bản vẽ để ở máy khác. Kiểm trước một ngày, trên đúng máy sẽ dùng.
• Không biết phần bạn cùng nhóm làm. Với đồ án nhóm, thầy hay hỏi chéo đúng chỗ đó.
• Trả lời dài dòng quanh câu hỏi. Nói thẳng vào câu được hỏi trước, muốn giải thích thêm thì nói sau.
• Cãi. Thầy chỉ ra một lỗi thì ghi nhận, đừng bảo vệ. Nhận lỗi nhanh gọn thì thầy chuyển câu khác; cãi thì thầy đào sâu vào đúng chỗ đó.
• Nói bài mình hoàn hảo. Không quyển nào hoàn hảo, và câu đó chỉ chứng minh bạn chưa đọc kỹ bài mình.

Với đồ án lập trình: chuẩn bị chạy thử

Thầy hay bảo mở chương trình lên chạy. Chuẩn bị trước:

• Kiểm chạy được trên chính máy bạn mang đi, không phải máy ở nhà.
• Chuẩn bị sẵn dữ liệu mẫu để chạy nhanh, đừng để thầy ngồi chờ nhập liệu.
• Biết trước chức năng nào chưa hoàn thiện và nói thẳng ngay từ đầu, thay vì để thầy bấm phải rồi mới lộ.

Chủ động nêu phần chưa xong luôn tốt hơn bị phát hiện. Nó cũng cho bạn quyền dẫn dắt buổi vấn đáp về phần bạn làm tốt.

Câu hỏi thường gặp