Đề cương đồ án: viết gì và vì sao bộ môn bắt nộp

Nhiều sinh viên viết đề cương cho xong để nộp. Đó là lãng phí, vì đề cương làm nghiêm túc tiết kiệm cho bạn nhiều tuần về sau.

Công dụng thật của đề cương: nó là chỗ rẻ nhất để phát hiện đề tài có lỗ hổng. Sửa một dòng trong đề cương mất mười phút; phát hiện cùng lỗ hổng đó ở tuần thứ mười thì mất hai tháng.

Cấu trúc chung

Mẫu khác nhau theo trường, nhưng khung nội dung thì giống nhau. Nếu bộ môn có mẫu thì theo mẫu, phần dưới là để hiểu mỗi mục dùng làm gì.

1. Tên đề tài. Phải đọc lên là biết bạn làm gì, cho đối tượng nào. Tên chung chung là dấu hiệu đầu tiên của đề tài chưa rõ. So sánh: Nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nông nghiệp là một chủ đề, không phải một đề tài. Nhận dạng bệnh trên lá cà chua bằng mô hình học sâu trên tập ảnh chụp tại vườn là một đề tài.

2. Lý do chọn đề tài. Nói ai đang gặp khó khăn gì, và vì sao đáng giải. Tránh mở bài sáo rỗng kiểu trong thời đại công nghệ phát triển như vũ bão. Vào thẳng vấn đề cụ thể.

3. Mục tiêu. Viết sao cho kiểm được là đã đạt hay chưa. Mục tiêu dạng tìm hiểu về hoặc nghiên cứu thì không bao giờ kiểm được. Mục tiêu dạng xây dựng được chương trình làm được X, đo bằng Y thì kiểm được.

4. Đối tượng và phạm vi. Đây là mục quan trọng nhất và hay bị viết qua loa nhất. Nói rõ làm cho cái gì, trong điều kiện nào, và không làm cái gì. Phần không làm cũng phải viết ra — nó bảo vệ bạn khi bảo vệ.

5. Phương pháp. Định làm bằng cách nào, dùng công cụ gì, dữ liệu lấy ở đâu. Không cần chi tiết, nhưng phải cụ thể đủ để thầy thấy bạn đã nghĩ tới chứ không chỉ ước.

6. Dự kiến kết quả. Cuối kỳ nộp cái gì: chương trình chạy được, bản vẽ, mô hình, bộ số liệu đã phân tích, báo cáo.

7. Kế hoạch theo tuần. Chia thô cũng được. Mục này nói với thầy rằng bạn đã đối chiếu tham vọng với thời gian.

8. Tài liệu tham khảo ban đầu. Năm tới mười nguồn bạn đã thật sự đọc, không phải danh sách chép từ đâu đó.

Năm lỗi khiến đề cương bị trả lại

• Mục tiêu không kiểm được. Toàn động từ mơ hồ. Thầy không có cách nào biết khi nào bạn xong.
• Phạm vi không có. Viết như thể bạn sẽ giải quyết cả lĩnh vực. Thầy đọc xong biết ngay bạn chưa hình dung được khối lượng.
• Không nói dữ liệu lấy ở đâu. Đây là mục thầy nhìn đầu tiên với các đề tài cần số liệu.
• Kế hoạch chia đều tăm tắp. Mỗi phần đúng hai tuần, tổng vừa khít số tuần có. Dấu hiệu của kế hoạch viết cho có, vì thực tế không việc nào đều như vậy.
• Tài liệu tham khảo toàn nguồn không kiểm chứng được. Vài bài blog và trang tổng hợp. Cần bài báo, giáo trình, tiêu chuẩn, hoặc tài liệu kỹ thuật chính thức.

Dùng lại đề cương cho quyển thuyết minh

Đây là lý do thực dụng nhất để viết đề cương cho tử tế: phần lớn nội dung của nó đi thẳng vào chương một của quyển.

• Lý do chọn đề tài → phần mở đầu.
• Mục tiêu, đối tượng, phạm vi → giữ gần như nguyên văn.
• Phương pháp → thành chương phương pháp, viết sâu thêm.
• Tài liệu tham khảo → hạt nhân của danh mục cuối quyển.

Viết đề cương cẩu thả thì tới lúc viết quyển bạn phải làm lại từ đầu. Viết nghiêm túc thì bạn đã có sẵn một chương.

Buổi báo cáo đề cương

Nhiều bộ môn tổ chức báo cáo đề cương trước một tiểu ban. Đây là món quà chứ không phải cửa ải: bạn được vài người có kinh nghiệm soi đề tài của mình khi mọi thứ còn sửa được gần như miễn phí.

Chuẩn bị:

• Trình bày ngắn gọn, tập trung vào bài toán và phạm vi.
• Chuẩn bị trả lời hai câu chắc chắn được hỏi: dữ liệu lấy ở đâu và làm sao biết là đã đạt.
• Ghi lại mọi góp ý, kể cả góp ý bạn không đồng ý. Nhiều góp ý nghe khó chịu ở tuần ba hoá ra đúng ở tuần mười.

Bị góp ý nhiều không phải là dấu hiệu xấu. Đề cương không ai góp ý gì thường là đề cương nhạt tới mức không ai buồn đọc kỹ.

Câu hỏi thường gặp