Sao lưu và quản lý phiên bản: mất bài ở tuần cuối là mất thật

Mỗi khoá đều có vài trường hợp mất bài sát hạn nộp: máy hỏng, ổ cứng chết, laptop mất, tệp hỏng không mở được, hoặc sửa nhầm rồi lưu đè lên bản tốt.

Không ai trong số đó nghĩ chuyện đó sẽ xảy ra với mình. Phòng thì mất mười lăm phút; mất rồi thì không có cách nào.

Quy tắc ba bản

Tại mọi thời điểm, bài của bạn phải tồn tại ở ba nơi, trong đó ít nhất một nơi không nằm cùng chỗ với hai nơi kia:

• Bản làm việc — trên máy bạn.
• Bản đồng bộ đám mây — tự động, không cần nhớ.
• Bản rời — ổ cứng ngoài hoặc thẻ nhớ, cập nhật mỗi tuần.

Ba bản trên cùng một máy không phải ba bản. Hai bản trên máy và một bản trên đám mây thì mới đúng tinh thần: một sự cố không được xoá sổ quá một bản.

Vì sao đám mây thôi là chưa đủ

Đồng bộ đám mây bảo vệ bạn khỏi hỏng máy, nhưng không bảo vệ bạn khỏi chính mình. Bạn xoá nhầm hay lưu đè thì nó đồng bộ luôn cái sai đó lên mây.

Vì vậy cần thêm hai thứ:

• Bật lịch sử phiên bản của dịch vụ đám mây, và biết cách khôi phục — thử một lần lúc rảnh, đừng đợi tới lúc cần.
• Giữ bản mốc ở những thời điểm quan trọng: xong đề cương, xong bản thảo đầu, bản gửi thầy, bản sau khi sửa. Đặt tên có ngày tháng và không bao giờ sửa vào bản mốc.

Đặt tên tệp

Kiểu đặt tên phổ biến nhất của sinh viên là kiểu tệ nhất: bancuoi, bancuoi2, bancuoi_final, bancuoi_final_sua, bancuoithat. Tới tuần cuối thì không ai biết bản nào mới.

Dùng ngày tháng đầu tên tệp theo thứ tự năm tháng ngày: 2026-09-15-thuyetminh.docx. Cách này sắp xếp tự động theo thời gian và nhìn là biết ngay bản nào mới nhất.

Thêm một quy ước nữa: bản đã gửi thầy thì ghi rõ trong tên, ví dụ 2026-09-15-thuyetminh-gui-thay.docx. Khi thầy nhắc tới góp ý, bạn biết chính xác thầy đọc bản nào.

Mã nguồn: dùng quản lý phiên bản

Với đồ án có lập trình, hệ quản lý phiên bản không phải là thứ xa xỉ. Nó cho bạn ba thứ mà nén thư mục không cho được:

• Quay lại được bất kỳ thời điểm nào — sửa hỏng thì lùi lại, không mất gì.
• Biết mình đã đổi gì giữa hai lần chạy, nên khi kết quả đột nhiên sai thì tìm ra nguyên nhân nhanh.
• Làm nhóm được thật sự, không phải gửi tệp nén cho nhau.

⚠️ Để kho ở chế độ riêng tư nếu đề tài có dữ liệu của doanh nghiệp hoặc thông tin cá nhân. Và không bao giờ đưa mật khẩu, khoá truy cập, chuỗi kết nối cơ sở dữ liệu vào kho — kể cả kho riêng tư. Tách chúng ra tệp cấu hình riêng và loại tệp đó khỏi danh sách theo dõi.

Chưa biết dùng thì học phần cơ bản trong một buổi là đủ cho đồ án: lưu mốc, xem lịch sử, lùi lại, và đẩy lên kho từ xa.

Không chỉ sao lưu quyển

Danh sách những thứ mất đi thì không dựng lại nổi trong vài ngày:

• Quyển thuyết minh và mọi bản mốc.
• Mã nguồn.
• Dữ liệu thô — cái này nhiều khi không lấy lại được, vì đo lại tốn thời gian hoặc bên cung cấp không đưa lần hai.
• Dữ liệu đã xử lý và các tệp trung gian.
• Bản vẽ, mô hình, tệp thiết kế.
• Ảnh chụp thực nghiệm, ảnh hiện trường.
• Kết quả chạy thử và bảng đo.
• Slide bảo vệ.
• Thư từ và văn bản đồng ý của doanh nghiệp.

Dữ liệu thô là thứ nên bảo vệ kỹ nhất. Chương trình viết lại được, quyển viết lại được, nhưng buổi đo đã qua thì không quay lại.

Thói quen theo tuần

Đặt một nhắc lặp lại vào cuối mỗi tuần, làm ba việc trong năm phút:

• Chép toàn bộ thư mục đồ án sang ổ rời.
• Lưu một bản mốc có ngày tháng lên đám mây.
• Đẩy mã nguồn lên kho từ xa.

Và một lần duy nhất trong cả kỳ: thử khôi phục. Lấy bản sao lưu ra, mở ở một máy khác, kiểm xem có đủ và mở được không. Bản sao lưu chưa từng thử khôi phục thì chưa chắc là bản sao lưu.

Câu hỏi thường gặp