Đề tài thầy giao hay đề tài tự đề xuất: chọn đường nào cho hợp

Đa số khoa cho sinh viên hai đường: chọn từ danh sách đề tài giảng viên đưa ra, hoặc tự đề xuất rồi xin thầy hướng dẫn duyệt.

Không đường nào tốt hơn tuyệt đối. Chúng có hai loại rủi ro khác nhau.

Nhận đề tài từ danh sách

Được:

• Đề tài đã được cân nhắc về khối lượng và độ khó cho một kỳ. Thầy đưa ra nghĩa là thầy tin nó làm được.
• Thầy nắm rõ hướng đó nên hỏi gì cũng có câu trả lời, và biết trước chỗ nào sẽ vướng.
• Thường có nền sẵn — tài liệu, dữ liệu, thiết bị, hoặc đồ án khoá trước cùng hướng để tham khảo.
• Có khi nằm trong đề tài nghiên cứu của thầy, tức là có kinh phí, có nhóm, và kết quả của bạn đi vào việc thật.

Mất: ít tự do, có thể không đúng thứ bạn quan tâm, và nếu danh sách hết chỗ thì bạn nhận phần còn lại chứ không phải phần bạn muốn.

Tự đề xuất đề tài

Được: làm thứ mình thích nên có động lực đi đường dài, gắn được với định hướng nghề nghiệp, và nếu bạn đã có sẵn dữ liệu hay quan hệ ở một doanh nghiệp thì tận dụng được.

Mất — và đây là phần hay bị đánh giá thấp:

• Không ai đo hộ bạn khối lượng. Bạn tự ước lượng, mà sinh viên gần như luôn ước lượng thiếu.
• Thầy có thể không rành hướng đó, nên phần hướng dẫn mỏng đi đúng lúc bạn cần nhất.
• Phải tự dựng nền từ đầu — tìm tài liệu, chọn phương pháp, dựng môi trường.
• Rủi ro dồn hết về bạn. Đề tài đổ thì không ai chia phần trách nhiệm.

Ai nên đi đường nào

Nên nhận đề tài từ danh sách nếu: bạn chưa từng làm đồ án lớn nào, bạn đang phải học trả nợ môn song song, bạn không có sẵn dữ liệu hay quan hệ doanh nghiệp, hoặc bạn chưa rõ mình thích hướng nào.

Nên tự đề xuất nếu: bạn đã làm đồ án môn học hoặc nghiên cứu khoa học cùng hướng, bạn đã có đầu vào trong tay, bạn định học lên và muốn đề tài nối được với hướng sau này, hoặc bạn đang làm ở một nơi có bài toán thật để giải.

Điểm chung: tự đề xuất hợp với người đã có sẵn một trong ba thứ — kinh nghiệm, dữ liệu, hoặc bài toán thật. Không có cái nào trong ba thì đường danh sách an toàn hơn nhiều.

Đề xuất thế nào cho thầy dễ gật

Đừng mang một câu ý tưởng. Mang một trang giấy có sáu mục:

• Tên đề tài dự kiến, viết như tên một đề tài thật chứ không phải một chủ đề.
• Vấn đề cần giải — hai ba câu, nói rõ ai đang gặp khó gì.
• Đầu ra — cuối kỳ nộp cái gì: chương trình chạy được, mô hình, bản thiết kế, bộ số liệu đã phân tích.
• Đầu vào — dữ liệu hay thiết bị lấy ở đâu, đã thử chưa, có gì chứng minh.
• Cách làm — các bước chính, không cần chi tiết.
• Kế hoạch theo tuần — chia thô cũng được, miễn thấy được bạn đã nghĩ tới thời gian.

Một trang như vậy nói với thầy rằng bạn sẽ không bỏ giữa chừng. Đó mới là thứ thầy cân nhắc khi quyết định nhận hay không, chứ không phải đề tài có kêu hay không.

Đường thứ ba, thường là đường tốt nhất

Nhiều người bỏ qua: lấy một đề tài trong danh sách rồi xin điều chỉnh cho gần thứ mình muốn.

Ví dụ giữ nguyên bài toán và phương pháp thầy đề xuất nhưng đổi đối tượng áp dụng sang lĩnh vực bạn quan tâm, hoặc thêm một phần mở rộng nhỏ theo hướng của bạn.

Cách này lấy được cái hay của cả hai đường: nền và sự hướng dẫn từ phía thầy, hứng thú và dấu ấn riêng từ phía bạn. Và thầy thường rất sẵn lòng, vì nó cho thấy bạn thật sự đọc đề tài chứ không chỉ bốc một cái trong danh sách.

Khi đã chốt rồi mà muốn đổi

Đổi đề tài sau khi đăng ký là việc làm được nhưng có giá, và giá tăng theo thời gian.

• Trong hai ba tuần đầu: thường còn đổi được, thủ tục nhẹ. Nếu đã thấy đề tài không ổn thì đổi ngay, đừng chờ.
• Giữa kỳ: khó hơn, có khi phải làm đơn và được bộ môn duyệt. Cân nhắc thu hẹp đề tài thay vì đổi hẳn.
• Gần cuối: gần như không đổi được. Lúc đó hướng xử lý là điều chỉnh mục tiêu cho sát với những gì đã làm được và nói thẳng giới hạn trong thuyết minh.

Nói với thầy sớm luôn tốt hơn im lặng rồi tới hạn mới báo là không xong.

Câu hỏi thường gặp