Buổi gặp thầy lần đầu: chuẩn bị gì để không mất một tuần

Buổi gặp đầu tiên với giảng viên hướng dẫn quyết định nhiều hơn vẻ ngoài của nó. Nó định ra cách hai bên làm việc trong suốt kỳ, và nó cho thầy ấn tượng đầu tiên về mức độ nghiêm túc của bạn.

Đi tay không thì thầy chỉ nói được những điều chung chung, vì thầy chưa có gì cụ thể để phản hồi. Bạn về, một tuần trôi qua, và bạn vẫn ở đúng chỗ cũ.

Mang theo gì

Một trang giấy là đủ, nhưng phải có:

• Hai ba đề tài ứng viên, mỗi cái một đoạn: bài toán gì, cho ai, đầu ra là gì.
• Với mỗi đề tài, một dòng về đầu vào — dữ liệu hoặc thiết bị lấy ở đâu, đã thử chưa.
• Danh sách môn liên quan bạn đã học và kỹ năng bạn có. Thầy cần biết nền của bạn để giao việc vừa sức.
• Thời gian bạn thật sự có mỗi tuần. Nói thật con số này. Nói quá rồi không làm nổi thì mất uy tín, mà uy tín trong quan hệ hướng dẫn là thứ khó lấy lại.
• Giấy bút hoặc máy để ghi. Nghe rồi nhớ trong đầu là cách chắc chắn quên một nửa.

Bốn câu phải hỏi

Đừng để buổi gặp chỉ có thầy nói. Bốn câu này nên hỏi ngay buổi đầu:

• Theo thầy, phần khó nhất của đề tài này là gì? Câu đáng giá nhất trong cả bốn. Nó cho bạn biết rủi ro thật, và thường không phải chỗ bạn nghĩ.
• Thầy trông đợi cuối kỳ em nộp cái gì? Hỏi cụ thể: chương trình chạy được, mô hình, bản thiết kế, bộ số liệu đã phân tích. Hai bên hiểu khác nhau về đầu ra là nguyên nhân số một của mâu thuẫn cuối kỳ.
• Thầy có tài liệu hay đồ án khoá trước nào nên đọc trước không? Tiết kiệm cho bạn nhiều ngày mò mẫm.
• Mình gặp nhau thế nào ạ — bao lâu một lần, qua kênh nào? Thống nhất từ đầu thì sau này bạn không phải ngại mỗi lần liên lạc.

Ghi lại và gửi lại

Đây là thói quen phân biệt sinh viên làm việc được với sinh viên còn lại, và nó tốn mười phút.

Sau mỗi buổi gặp, viết một đoạn ngắn gửi thầy qua thư điện tử hoặc tin nhắn:

• Hôm nay thống nhất những gì.
• Việc em sẽ làm tới lần gặp sau.
• Chỗ em còn chưa rõ.

Ba dòng đó làm được ba việc: bạn không nhớ nhầm, thầy kịp đính chính nếu bạn hiểu sai, và cả hai có một dấu vết để đối chiếu về sau khi cần.

Nhịp làm việc cho cả kỳ

Gặp đều, khoảng hai tuần một lần, kể cả khi không có tiến triển. Nhất là khi không có tiến triển — đó chính là lúc cần gỡ.

Mỗi lần gặp mang theo thứ cụ thể: một đoạn đã viết, một bảng số liệu, một bản chạy thử, một câu hỏi rõ ràng. Đến tay không rồi hỏi em phải làm gì tiếp là lãng phí thời gian của cả hai, và sau vài lần thì thầy cũng hết hào hứng.

Gửi bài trước buổi gặp ít nhất hai ngày nếu muốn thầy đọc kỹ. Đưa tại chỗ thì chỉ nhận được phản hồi bề mặt.

Khi bế tắc

Đây là lúc sinh viên hay im lặng nhất, và cũng là lúc im lặng đắt nhất.

Cách báo cho đúng: nói rõ bạn đã thử gì và kẹt ở đâu, đừng chỉ nói là không làm được. Ví dụ em thử hai cách, cách một ra kết quả không ổn định, cách hai thì thiếu dữ liệu đầu vào, em đang nghĩ tới cách ba nhưng chưa chắc.

Báo kiểu đó thì thầy gỡ được ngay. Báo em chưa làm được gì thì thầy cũng không biết bắt đầu từ đâu.

Khi không hợp với thầy hướng dẫn

Chuyện có thật và không hiếm. Trước khi nghĩ tới đổi người, thử ba việc:

• Kiểm lại cách bạn liên lạc. Nhiều trường hợp thầy không phải lạnh nhạt mà là bận, và thư của bạn trôi mất. Nhắn lại lịch sự sau vài ngày là chuyện bình thường.
• Nói thẳng nhu cầu. Thầy cho em hỏi em nên ưu tiên phần nào trước ạ rõ ràng hơn là chờ thầy tự đoán bạn đang cần gì.
• Hỏi thêm người khác về phần kỹ thuật — thầy cô khác trong bộ môn, anh chị khoá trên — trong khi vẫn giữ thầy hướng dẫn là người chốt.

Nếu vẫn không được thì hỏi bộ môn về thủ tục đổi. Làm sớm, và làm qua đúng kênh chứ đừng tự ý ngưng liên lạc.

Câu hỏi thường gặp