Lập lịch ngược từ ngày bảo vệ: cách chia một kỳ đồ án

Ai cũng biết phải có kế hoạch. Vấn đề là cách lập kế hoạch phổ biến nhất lại là cách sai: đếm xuôi từ hôm nay và ước lượng xem mỗi việc mất bao lâu.

Đếm xuôi luôn cho cảm giác thoải mái, vì cuối kỳ còn xa và bạn chưa biết những gì sẽ phát sinh. Đếm ngược từ ngày bảo vệ cho ra con số thật.

Bước 1: ghi ra bốn mốc cứng

Bốn ngày này không do bạn quyết, nên ghi ra trước tiên. Lấy từ thông báo của bộ môn, đừng nghe truyền miệng:

• Ngày bảo vệ.
• Ngày nộp quyển — thường trước bảo vệ một tới hai tuần.
• Hạn kiểm tra trùng lặp nếu trường có.
• Hạn nộp đề cương hoặc báo cáo giữa kỳ.

Chép cả bốn vào lịch điện thoại kèm nhắc trước một tuần. Đây là việc năm phút mà nhiều người bỏ qua rồi trễ hạn vì không biết.

Bước 2: trừ ngược các khoảng cố định

Từ ngày nộp quyển đếm ngược, có mấy khoảng gần như không nén được:

• In ấn và đóng quyển: 3 tới 5 ngày. Cao điểm cuối kỳ hàng in rất đông, và bạn không phải người duy nhất nộp hôm đó.
• Định dạng theo mẫu trường: 2 tới 3 ngày. Nghe ít nhưng đánh số hình bảng, mục lục tự động, canh lề, danh mục tài liệu luôn ngốn hơn dự tính.
• Kiểm trùng lặp và sửa: 3 tới 5 ngày. Phải chừa thời gian cho việc vượt ngưỡng rồi phải viết lại.
• Thầy đọc bản cuối và bạn sửa: 7 tới 10 ngày. Đây là khoảng bị đánh giá thấp nhất. Thầy cuối kỳ hướng dẫn nhiều sinh viên cùng lúc, đưa hôm nay không có nghĩa mai có phản hồi.

Cộng lại là khoảng ba tới bốn tuần chỉ để xử lý phần cuối, chưa viết chữ nào mới. Trừ ngần đó ra khỏi tổng thời gian trước rồi mới chia phần còn lại.

Bước 3: chia phần giữa theo tỷ lệ

Phần còn lại chia thô như sau, điều chỉnh theo loại đề tài:

• Tìm hiểu và đề cương: 15%. Đọc tài liệu, chốt phương pháp, thử lấy đầu vào.
• Làm phần lõi: 45%. Lập trình, thiết kế, thực nghiệm, thu thập số liệu.
• Đánh giá kết quả: 15%. Chạy thử, đo, so sánh, phân tích.
• Viết quyển: 25%.

Hai điều quan trọng hơn con số:

Đừng để phần đánh giá ở cuối. Nó luôn bị cắt khi hết giờ, mà đó lại là phần hội đồng hỏi nhiều nhất. Nếu không đo được kết quả của mình thì coi như chưa chứng minh được gì.

Viết song song, đừng để dồn. Chương tổng quan viết được ngay từ lúc đọc tài liệu. Chương phương pháp viết được ngay sau khi chốt cách làm. Để dồn hết vào cuối là công thức của những đêm trắng và những quyển viết vội.

Bước 4: chừa biên độ

Kế hoạch kín lịch là kế hoạch sẽ vỡ. Chừa khoảng 20% thời gian không gán việc gì.

Biên độ đó để tiêu vào những thứ chắc chắn sẽ xảy ra: ốm một tuần, thiết bị hỏng, dữ liệu về muộn, thầy bận không gặp được, thi cuối kỳ các môn khác trùng đợt, kết quả chạy ra sai phải làm lại.

Không có biên độ thì mọi sự cố đều trực tiếp ăn vào phần cuối — tức là ăn vào chất lượng quyển và thời gian tập bảo vệ.

Bước 5: một mốc kiểm mỗi hai tuần

Kế hoạch chỉ hữu ích nếu có chỗ để đối chiếu. Đặt mốc hai tuần một lần, mỗi mốc ghi một kết quả cụ thể nhìn thấy được, không ghi việc chung chung.

So sánh: tuần 6: xong phần thu thập dữ liệu là mốc mơ hồ. Tuần 6: có tệp dữ liệu 500 bản ghi đã làm sạch, mở ra xem được là mốc kiểm được.

Tới mốc mà chưa đạt thì đó là tín hiệu phải xử lý ngay trong tuần đó, không phải chuyện để dành xem sau.

Một mẫu chia thô cho kỳ mười lăm tuần

• Tuần 1-2: chốt đề tài, đọc tài liệu, thử lấy đầu vào, viết đề cương.
• Tuần 3-4: làm bản thô của phần khó nhất. Biết sớm là làm được hay không.
• Tuần 5-9: làm phần lõi. Viết chương tổng quan và chương phương pháp song song.
• Tuần 10-11: chạy đánh giá, đo kết quả, viết chương kết quả.
• Tuần 12: hoàn thiện bản thảo đầy đủ, gửi thầy.
• Tuần 13: sửa theo góp ý, kiểm trùng lặp.
• Tuần 14: định dạng, in, nộp quyển.
• Tuần 15: làm slide, tập bảo vệ.

Để ý tuần 3-4: phần khó nhất nằm ở đầu chứ không ở cuối. Đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa kế hoạch chạy được và kế hoạch chỉ đẹp trên giấy.

Câu hỏi thường gặp